TV8 bunu hep yapıyor…

TV8 tarafından, iki yıl önce de Rojin’i bir sabah programına davet edilmiş ve program esnasında Rojin’in Kürtçe şarkı söylemesi üzerine hemen reklamlara girilerek, Rojin’in şarkılarını tamamlamasına izin verilmemişti. Program esnasında, program yetkililerinin Rojin’i Kürtçe şarkı söylemeyeceği konusunda ikaz etmeleri üzerine, yayın nahoş bir şekilde son bulmuştu. Rojin’in ise, bu ikazı pek de dikkate almayarak birçok dilde olduğı gibi anadili olan Kürtçe diliyle de şarkılar söylemeye devam ettiği biliniyor.

Bir ay önce TV8′de program yapan Nilgün Belgün’ün daveti üzerine, 28 Mart 2007 Çarşamba günü önceden planlanmış olan programa katılmaya hazırlanan Rojin, yine TV8′in Kürtçe engeline takıldı.

Program yetkililerinin Rojin’i arayarak Kürtçe şarkı okuyup okumayacağını sordukları, okumak istediğini öğrenmeleri üzerine de kendisini programa almayacaklarını deklare ettikleri öğrenildi.

TV8′e protesto yağmuru…

Sanatçı Rojin, Kürtçe’nin yasaklı  olduğu dönemlerin geride kalmasını bazılarının halen içlerine sindirememiş olmasını son derece tuhaf karşıladığını ifade ederken, bu tip ayrımcı yaklaşımları aşmak gerektiğini vurguladı. Rojin, Kürtçe’nin ana dili olduğunu hatırlatarak, on bir dilde şarkılar söylediğini ve diller, kültürler arasında ayrımcılık yapmanın insanlara birşey kazandırmasının mümkün olmadığını kaydetti.

Bu gelişme üzerine, Rojin’in arkadaşlarından başlayarak, bütün izleyicilerini sevenlerini içine alarak genişleyen bir protesto dalgası başladığı öğrenildi. TV8′in telefonları protestolar nedeniyle kilitlenirken, TV8 mail adreslerine binlerce protesto e-maili gönderildiği öğrenildi.

Cafer Solgun -  İstanbul

Kadir İnanır‘ın bir kez daha efsane olduğu filmin önemli sahnelerinden birisi de sürgüne gittiği cezaevinde saz çalan bir mahkumdan bağlamasını alarak, Ahmet Kaya‘nın “Şu Dağlarda Kar Olsaydım” türküsünü çalıp söylemesiydi. Ancak bu türkü Ahmet Kaya‘nın sesinden olduğu için dün TRT’nin sansürüne uğradı.

TRT’nin sansürü sadece bu şarkıyla yeterli kalmadı. Cezaevlerinde devletin ihmalinin olduğunu belirten Tatar Ramazan’ın unutulmaz replikleri de “Altın Makas”tan nasibini aldı.. Yine filmin son sahnesinde Tatar Ramazan’ın “Burada vurulacak biri vardı O’nu da ben vurdum, benim adım Tatar Ramazan” repliği de sansürden kurtulamadı…

www.internethaber.com / 21 Mart 2007

Haber ile ilgili gazetelerde çıkan yazılar;

ALTIN MAKAS KIRILMADIKÇA
TRT’nin altın makası bu kez Tatar Ramazan için çalıştı. Hatırlatalım, Kadir İnanır’ın oynadığı Türk sinemasının yüz akı filmlerinden biriydi Tatar Ramazan.

Önceki gün TRT’de gösterildi. Ve sonu daha önce bahsettiğim Uçurtmayı Vurmasınlar gibi oldu. Sansürden kuşa çevrildi…

Üstelik ekran tarihinde belki de ilk kez bir filmin içindeki şarkı makaslandı. Söyleyen Ahmet Kaya olduğu için…

Aslında okur mektupları devlet kanalının bunu sıkça yaptığını aktaran şikayetlerle dolu. Yetişmek zor elbet hepsine. Ama spesifik bir örnek veriyorum bakın…

Tatar Ramazan’a çalışanaltın makas zihniyeti kırılmadıkça TRT’den bir şey beklenemez. Gerçi beklenti de kalmadı ama bir umut işte!

Mesut Yar
Posta gazetesi / 23 Mart 2007

ŞU DAĞLARDA KAR OLSAYDIM
Başrolünü Kadir İnanır’ın oynadığı Tatar Ramazan’ı en az on kez seyrettim..

Seyretmekten kendimi alamadığım bir film.. 1992′de çekilen filmin öyküsü II. Dünya Savaşı yıllarında bir hapishanede geçer.

Adalet sistemi ve hapishaneler üzerine ince eleştirilerin yer aldığı filmde Kadir abimiz üstün bir performans göstermiş..

Hayati Hamzaoğlu, Yıldırım Gencer keza öyle.. Bütün karakterler yerli yerinde..

Filmde içime sinmeyen tek bir sahne vardı.. O da Tatar Ramazan’ın eline bağlama alıp, “Şu dağlarda kar olsaydım” türküsünü söylediği sahne.. Türkü, Ahmet Kaya’nın.. Türküyle bir alıp vermediğim yok, güzel bir türkü.. Filmin ritmine uymayan şey, Kadir İnanır’ın türküyü Ahmet Kaya’nın sesiyle söylemiş olmasıydı.. Kendi sesiyle söylemesi daha otururdu.. TRT, filmin bu sahnesini makaslamış.. Kaya’ya ambargo koymuş ve bu yüzden makaslamışsa, işgüzarlık yapmış..

Bazı replikler de makaslanmış..

“Burada vurulacak biri vardı onu da ben vurdum, benim adım Tatar Ramazan” gibi.. Filmdeki bazı repliklere bakalım..

“Devlet adil olduğu sürece güçlüdür”.

“Köpeği bile aşağılamam, Allah yaratmış, ama insanların köpekleşmesi beni çıldırtıyor.”

Repliklerden biri de kanunların güçlüye ayrı, güçsüze ayrı işletilmesi hakkındadır:

“Kanun vardır kırbaç gibi, kanun vardır sütlaç gibi. Adamına göre.”

Darbı mesel haline gelmiş replikler.. Onbeş yıldır gösterilen bir film..

İsterseniz TRT’de göstermezsiniz..

Makaslama, gereksiz..

Hoş da değil..

Abdullah Muradoğlu
Yeni Şafak gazetesi / 27 Mart 2007

Yüzlerce yıllık resimsizlik, heykelsizlik geleneğinden gelen bir toplumda, sanatçıların günlük güneşlik bir havada özgürce eserlerini sergilemelerini beklemek gerçeküstü bir iyimserlik belirtisi. Kişileri manevi anlamda tanrılaştırmak serbestken, elle tutulabilen suretlerinin yapılmasının günah sayılması; bizim diğer toplumların aksine tarihimizi görsel kaynaklardan öğrenip yorumlayamamamıza mal olmuş durumda.

Oryantalizm modasıyla Şark’a sürüklenen birkaç ecnebi ressamın elinden çıkma tablolar, İslam’ı kabul etmeden önce mezarlarını bile yaşamları boyunca öldürdükleri adamların heykelleriyle süsleyen yüzlerce yıllık bir uygarlığın yaratabileceği sanatsal servet yanında devede kulak kalıyor. Bu dev açığı kapatmak, toplumu resimle, heykelle barıştırmak için yapılan gayretler, din ve politikayı dillerine pelesenk ederek milletin sanat damarlarını tıkamak, hatta koparmak iseyenlere rağmen artarak çoğalıyor. Din ve ahlak bilgisi derslerini iyi dinlememiş (!) sanatçılardan olan Mehmet Aksoy’un  “Periler Ülkesi”nde heykelinde ölümsüzleştirdiği insanların mutluluğuna tükürenler gecikmeli olsa da tükürdüklerini yalayıp tazminat ödemeye mahkum oluyor. İş Bankası ve Kibele Sanat Galerisin’ndeki  “Türk Sanatçısının Hareme Bakışı”  sergisinin küratörü, kurumun saygınlığına halel gelmesin diye son anda Mustafa Horasan’ın, penisinden asılarak hadım edilen bir haremağasını anlattığı resmini sergiden çıkarmasıyla Temür Köran, Mehmet Güleryüz gibi ağır topların haklı tepkisiyle karşılaşıyor. Sergiden eserlerini çeken sanatçılar, Uluslar arası Plastik Sanatlar Derneği’nde farklı bir sergiyle izleyici ile buluşmayı başarıyorlar. Zamanında koyduğu yasaklarla kimsenin gözünün yaşına bakmayan, Devlet Resim ve Heykel Sergisi’nden edebe aykırı bulduğu eserleri çıkarttıran cumhurbaşkanının magazin güzellerini nü pozlarını resmetmesi perhizde yenen lahana turşusunun başka bir örneği olarak tarihe geçiyor.

Darbenin yarattığı travmanın yeterince dışa vurulmadığını belirten ünlü sanat eleştirmenleri ve küratör Beral Madra dönem koşullarındaki sert sansüre tabi sanatçıların siyasi içerikli resimlerini, kısıtlı sayıda seyirciyle buluşan dönem belgesellerini  “Bir Bilanço”  isimli sergide topluyor. Daha önce  “Ben Böyle Adamlar Tanıyorum”  isimli çalışmasıyla mahkemelik olan Hale Tenger ise benzer politik yaralara parmak bastığı  “Türk Olmak”  enstalasyonuyla bu kez 301′in üzerine basmadan kurtulan bir çağdaş sanatçı. Hollanda Arheim Modern Sanat Müzesi’nde Nisan ayına kadar sergilenecek olan enstalasyonda farklı boyutlardaki yüzlerce minik kuklaya, 70′li yıllardan milletvekillerinin meclisteki yemin ve konuşmalarından bölümler, 80 darbesinin bildirileri ve haberleri, Atatürk nutkunun tersten okunuşu, türküler, klasik müzik ve İstiklal Marşı’ndan bölümler eşlik ediyor.

Çağdaş sanatın gövde gösterisi bienaller de yasaklardan nasibini almaya devam ediyor. 9.İstanbul Bienali’nde Misafirperverlik alanında düzenlenen Halil Altındere’nin küratörlüğündeki fotoğraf sergisinde Burak Delier’in silahsızlanmayı savunduğu, Dolmabahçe’yi heykel misali bekleyen askerlerin karşısına aynı pozda eli satırlı bir genci yerleştirdiği bir fotoğraf yüzünden sergi katalogu toplatılsa da, Silahlı Kuvvetleri aşağıladığı düşünülen eser yüzünden iki yıl hapis istemiyle yargılanan küratör beraat ediyor. Kürtçe şarkı söylemek istediği beyanı gazetecilerin çatal, bıçak yağmurunasebep olan yasaklı sanatçı Ahmet Kaya’nın içinde bulunduğu durumu anlatan Mihran Tomasyan’ın aynı bienaldeki işiyse, ya konusu X olduğu için ya da birkaç yıl önce duyulmaya tahammül edilemeyen şarkılar AB uyum sürecinde mucizevi bir şekilde serbest kaldığı için herhangi bir ceza görmüyor.

Time Out İstanbul – 01 Mart 2007

Devlet Tiyatroları’nın geçen yıl sadece 10 kez sahnelenerek repertuardan çıkarılan Avrupa Birliği karşıtı oyunu “Avrupa Komedyası”, yeni sezonda da kurumun gündemine gelmedi. “Avrupa Komedyası”nda rol alan oyuncu kadrosu da dağıtıldı.

Türkiye’nin 1960’lı yıllardan beri devam eden AB’ye üyelik süreci, oyunla birlikte ilk kez DT sahnesine taşınmıştı. Kapalı gişe oynayan Avrupa Komedyası, üç partilik bir koalisyon çevresinde Türkiye’nin AB serüvenini, IMF’yle olan ilişkilerini ve Türkiye’nin içine girdiği ekonomik bunalımı sert ifadelerle sahneye taşıyordu.

BAŞBAKANIN ODASINDA ABD ASKERLERİ

13 Nisan 2006’da prömiyeri yapılan ve her gösterimi kapalı gişe oynayan Avrupa Komedyası’nın finalinde, ABD askerleri Başbakanın odasına girerek, ülkeyi işgal ediyordu. Bu sahne oyunu izlemeye gelen birçok milletvekilinin ve bürokratın da dikkatini çekmişti. Kamuoyunda büyük yankı bulan oyunu çeşitli kurumlardan yetkililer de izlemişti.

YURTTAŞLIK GÖREVİ OLARAK YAZDIM

Oyunun yazarı Özer, oyunu yazmasının nedenini piyes kitapçığında, “Bu oyunu yazmamın tek ve önemli nedeni, Batı’nın kapısında beklerken, nelerden vazgeçmek zorunda bırakılacağımızı aklımızdan çıkarmamanın bir yurttaşlık görevi olduğunu anımsatmaktı” diyerek anlattı.

Ecevit’e saygı için kaldırdık

DEVLET Tiyatrosu Genel Müdür Vekili Mine Acar ise, Avrupa komedyasını repertuardan kaldırma nedenini şöyle açıkladı:

“Oyundaki koalisyon hükümetinin Bülent Ecevit’in başbakanlığını yaptığı hükümet olduğuna dair çok ipuçları var. Yönetmen de sahneye koyarken, oyuncular da rolleri canlandırırken Ecevit ve koalisyon hükümetini çağrıştıracak bir şekilde çalıştıkları görünüyor. Oyunu kaldırmamızın nedeni Bülent Ecevit’in ölümü oldu. Türkiye’nin başbakanlığını yapmış bir insanın, ölümünden sonra onu bu şekilde sahnede canlandırmanın hoş olmayacağını, saygı kurallarının dışında kalacağını düşünerek oyunu geri çektik.”

Umut Erdem

Hürriyet  -  16 Şubat 2007  Cuma

Hayatımızın Fon Müziği  -  NTV 22:00

İlk bölümü  ‘ Kimler Geldi Kimler Geçti ‘  başlığıyla geçtiğimiz yıl kasımda yayına giren belgesel dizinin 5. bölümünde çeşitli sansür uygulamalarıyla on yıllarca radyo ve televizyondan uzak tutulan; hapisler yatan ama şarkıları dilden dile dolaşan sanatçıların şarkıları gündemde.

Ahmet Kaya’nın 1990′da kaydettiği parça, mecazi olarak, sanat yaşamı boyunca  ‘ başı belada ‘  olan Ruhi Su’dan, 70′li ve 80′li yılların düzen karşıtlarının sesi olan Zülfü Livaneli’den, bugün bile müziklerini yasaklar ve tutuklamalara rağmen icra etmeye çalışan Grup Yorum’a kadar gelen bir süreçte; muhalif müzisyen ve grupların fiili durumunu dile getirdiği gibi psikolojilerini de yansıtıyor.

Belgeselin bu bölümü de aynı çizgiyi izliyor. Kartal Cezaevi’nin önünde görüşçü insanlardan  ‘ Ahmet Kaya aslında yaşıyor ‘, tüyosuyla yola çıkan  ‘ Hayatımızın Fon Müziği Ekibi ‘, Zülfü Livaneli, Derya Köroğlu, Şanar Yurdatapan, Ahmet Kaya’nın eşi Gülten Kaya, sosyolog ve gazeteci Can Kozanoğlu’yla röportajlar yaptı. Grup Yorum, Kardeş Türküler, Yeni Türkü, Mustafa Özarslan gibi grup ve sanatçıların konser ve provalarında hazır bulundu. İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde geçtiğimiz Kasım ayında düzenlenen Free Muse - Uluslararası Müzik ve Sansür Konferansı’nda  ‘ başlarına gelen ‘  belaları dile getiren Selda Bağcan, Ferhat Tunç gibi sanatçıları görüntüledi.

Hayatımızın Fon Müziği’nin bu haftaki bölümünde Ruhi Su, Ahmet Kaya ve Zülfü Livaneli’nin daha önce televizyonda yayınlanmamış konser görüntüleri de programda yer alıyor…

Birgün -  14 Şubat 2007  Çarşamba

İlginç bir rastlantı, gazetemizin medya sayfasında basın toplantısına ilişkin haberin verildiği cuma günü yaşandı. Sayfada ” Halkın televizyonu kuruluyor ” haberinin yanı sıra iki haber daha vardı.

Bunlardan biri, RTÜK yöneticilerinin televizyon kanallarının yöneticileri ve haber müdürleriyle haber bültenleri üzerine yaptığı toplantıydı.

Haberin iki önemli boyutu hesaba katılabilir. Öncelikle adı sansürle özdeşleşen RTÜK’ün, ekran karartmalara pek rastlanmasa da, Ahmet Kaya şarkısı çalmaktan, Nazım Hikmet şiiri okumaktan radyolara verdiği aylarca, yıllarca kapatma kararları tazeliğini koruyor. Bu kez de haber bültenleri ile ilgili bir müdahele ihtiyacı duymuş olması, hâlâ bu sansür kurumunun etkinliğinin sürdüğünün bir göstergesi. Haberde yer alan bir başka unsurda, televizyon izleyicileriyle yapılmış olan bir araştırmadan söz ediyordu. İzleyiciler, haber bültenlerinde en çok görmek istedikleri haberleri, ekonomi ve siyaset haberleri olarak sıralamışlardı. Oysa haber bültenlerinde uzun süredir birinci sırayı magazinin aldığı, herkesin malumu.

Yine aynı sayfada yer alan diğer haber de, bu kez lise öğrencisi gençler üzerinde yapılmış bir araştırmayı konu alıyordu. Araştırmayı yapan hocalar  ” Lise öğrencileri televizyon bağımlısı, dizileri örnek alıyorlar “  gibi sonuçlar çıkarmıştı. En çarpıcı bulgu olarak  ” silahın sorun çözücü olarak gösterilmesinin “  gençler tarafından kabul edilmesini gösterdiler.

Elbette, ’ dumanı ‘  tüten tartışmalı dizi Kurtlar Vadisi Terör’ü de bu manzarada bir yere oturtmak gerek.

İşte mevcut televizyon dünyamız üzerinde bu örnekler, sadece rastlantıyla bir araya gelmişti. Ancak yeni ve farklı bir televizyonculuk anlayışının nasıl bir ihtiyaç olduğu konusunda da, hiç fazla söe gerek bırakmıyordu.

Çağdaş Günerbüyük

Evrensel  –  12 Şubat 2007  Pazartesi

      Britanyalı eleştirmenlerin ‘ ulusal hazine ‘ diye nitelendirdiği Charnock, çarşamba günü Erivan’da sergilediği ‘ Frank ‘ adlı gösterisinde dostluk adına iki ülkenin bayraklarını ayakları altına alınca Ermenileri kızdırdı. Kültür Bakanı Hasmik Poghosyan, Charnock’un bir yıl hapsi gerektiren bir suçu işlediğini söyleyip gösteriyi iptal ettirdi. Bakan, ” Britanya’da ulusal hazine sayılan birinin böyle düşük kalite bir sanatı Erivan’a getirmesi kabul edilemez. Kraliçe’den sıradan Britanyalılara herkesin en büyük hazinesinin Shakespeare olduğundan eminiz.Öyle anlaşılıyor ki Britanya algısı dramatik bir şekilde değersizleşmiş ” diye çıkıştı.

      Amacının sanata sansür değil bayrağa saygısızlığı önlemek olduğunu savunan Poghosyan, ” Charnock Britanya bayrağına bu şekilde davranabilir. Onu yere atıp, basabilir, çiğneyebilir ve yutabilir. Fakat aynı şeyi Ermeni bayrağına yapması cezayı gerektirir ” diye konuştu. Charnock, özür dileyip ” Yapmaya çalıştığım tamamen sevgi iletişimiydi ” dedi. Ermeni Bakan, özrü kabul edip bayrağı tepmeme koşuluyla yasağı kaldırdı. Ama  ’ ulusal hazine ‘  çoktan evine dönmüştü. ( The Times )

Radikal – 04 Şubat 2007 

Radikal – 01 Şubat 2007

NEWS
——
30 November 2006

Turkey:
Anti-censorship initiative launched

A new initiative against censorship was born during the 3rd Freemuse World Conference in Istanbul on 26 November 2006: Artists from Turkey launched the SSS initiative – Sanatta Sansüre Son – which means “End to Censorship on Arts”.

The launch took place right after a session which had presented strong testimonies by Turkish musicians and composers who have faced censorship, torture and jail in Turkey. The initiative to create SSS came from young Turkish musicians, and also artists from other fields have joined, as well as presidents of three influential professional organisations.

Hrant Dink’in arkasından Düşünce Suçu(!?)na Karşı Girişiminin önerisi için bakınız: www.antenna-tr.org